Белорусы Москвы
Белорусы Москвы
Для кого этот сайт?
Для нас, белорусов, находящихся в Москве.
Новости
Главная > Новости проекта > Камаедзіца. “Першы блін комам”
 

Камаедзіца. “Першы блін комам”

Камаедзіца з'яўляецца адным са старажытных святаў славянскага паганства. Гэты святочны тыдзень пасля вясенняга раўнадзенства адзначаўся на прасторы ўсёй Усходней Еўропы, спасылкі на падобные абрады існуюць таксама ў азіяцкіх і паўднёва-еўрапейскіх краінах. Пазней гэта паганскае свята прыстасавалі да храсціянскага посту, што надараецца кожны год у розны час. Але найбольш лагічным часам для камаедзіцы лічыцца менавіта тыдзень пасля раўнадзенства, як адпавядаючы ўсім уласцівым для гэтага свята рысам.

Лейтматывам Камаедзіцы праходзіць святкаванне абуджэння прыроды, нараджэння новага лета. Людзі радаваліся, што перажылі яшчэ адну зіму, развітваліся з ёй як з надакучлівай госцей. Негледзячы на падцягнутые за зіму папругі, знаходзіліся і ставіліся на стол лепшые стравы, пякліся аладкі, шчодра аздобленые мёдам, алеем і свінным салам, рэпа, аўсяны кісель, гарохавая каша... Кожная страва мела сваё асаблівае значэнне. Круглые, гарачые, жоўтые і бліскучые аладкі ды бліны ўвасаблялі сабой сонца, якое нарэшце "павярнулася на дзень" і цяпер з кожным разам будзе свяціць і грэць усё больш і больш. Сонцу радаваліся, яму пакланяліся, яго маленькія ўвасабленні з асалодай і радасцю елі, частавалі суседзяў ды сваякоў.

«У гэты дзень падрыхтоўваюцца асаблівыя стравы, менавіта: на першую страву – сушоны рэпнік у знак таго, што мядзведзь сілкуецца пераважна расліннаю ежаю, травамі; на другое падаецца кісель, таму што мядзведзь любіць авёс; трэцяя страва складаецца з гарохавых комаў, з-за чаго і самы дзень атрымаў назву «Камаедзіца».

Лічыцца, што на наступны дзень «мядзведзь ўстае». У Беларусі казалі: «На Авечніцу мядзведзь кладзецца ў бярлогу і пачынае смактаць лапу, на Стрэчанне пераварочваецца і смокча другую лапу, а на Дабравешчанне - выходзіць з бярлогі».

Б. А. Рыбакоў у сваіх даследаваннях лічыў, што назва Камаедзіца выйшла з таго ж індаеўрапейскага кораня, што і старажытнагрэцкае κωμῳδία «камедыя». Само свята Рыбаковым узводзіўся да часоў каменнага стагоддзя і звязваўся з паляўнічым культам мядзведзя.

На думку Л. С. Клейна, назва свята – гэта «запазычанне з лацінізаванай польскай культуры, таму яго й няма на ўсходзе, у рускіх». Назва сапраўды можа быць звязана з грэцкай камедыяй, але не як старажытны сваяк, а як запазычанне ў беларускую з грэцкай пасродку лацінскай мовы. Каб растлумачыць гэтую назву, з'явіўся звычай есці гарохавыя камы, а паколькі Камаедзіцы супадалі з першым выганам жывёлы, “пераапранутыя” («блазны гарохавыя»), сталі адлюстроўваць мядзведзя – у славянскіх уяўленнях «бога быдла».

Гарохавая каша лічылася неабходным атрыбутам святочнага застолля, бо яна, як меркавалі продкі, была любімым ласункам мядзьведзя, якога вельмі шанавалі ў старажытнасці. На мядзьведзі трэба спыніцца асобна. Гэтага звера, жыхара неабсяжных лясоў, які мог хадзіць на дзвух лапах, есці як мяса, так і раслінную ежу, людзі лічылі сваім продкам і татэмам. Вобраз мядзведзя быў звязаны з культам бога Вялеса - бога жывёлы, урадлівасці, багацця. Мядзведзь з'яўляўся адным з яго абліччаў і карыстаўся належным павагай, яму пакланяліся і прыносілі дарункі.

Каб заручыцца добразычлівасцю мядзведзя, першы блін адносілі ў гушчар – пачаставаць "гаспадара лесу". Адсюль і прыказка: "Першы блін комам". Славяне так залагоджвалі мядзведзя. "Комы" - гэта мядзведзі. Магчыма, іх назвалі так таму, што мядзведзь нагадвае велізарны ваўняны ком.

"Ком" - далёка не адзіная мянушка мядзведзя. Звычай называць звера іншасказальна сведчыць аб велізарным яго шанаванні. Нельга было клікаць яго сапраўдным імем, каб не наклікаць няўзнак якіх-небудзь непрыемнасцяў. Між іншым, вядомае нам слова "мядзведзь" - таксама іншасказ, утвораны ад двух слоў: "мёд" і "ведаць". Сапраўднае імя мядзведзя не захавалася. Магчыма, адгадка крыецца ў слове "бярлога" – "логава бера". У карысць гэтай здагадкі англійскае "bear" і нямецкае "Bär" – "мядзведзь".

Пасля абеду і частаванняў лічылася абавязковым "пакачацца" з боку на бок, як мядзьведзь у бярлозе, каб яму лягчэй прачыналася, каб быў ён лагодны ды шкоды людзям не рабіў. Пазней гэтыя качанні ператварыліся ў вясёлыя забавы на свежым паветры, калі моладзь "качала" адзін аднаго ў гурбах, кідалася снегам ды каталася з гор (кулём альбо, пазней, на санках).

Асаблівая ўвага ў гэтай справе надавалася маладым парам, якія ажаніліся летась. Лічылася, што толькі цяпер, разам з абуджэннем прыроды і пачаткам новага года, пачынаецца іх шлюб. А каб жыццё іх было ладным ды лёгкім – "адбывалі" маладые ўсе клопаты ды цяжкасці на гэтых самых снегавых забавах, дзе толькі і глядзі: ці то з гары штурхнуць, ці то снежкай запуляць, ці то ў гурбе выкачаюць дабразычлівые і поўные энергіі сябры ды сяброўкі. На добры лад маладых адорвалі падарункамі, частатавалі аладкамі ды кашай, ды яшчэ і прымушалі цалавацца перад усімі (мабыць, дзесці тут карані вядомага нам і зараз вясельнага "горка!").

Не заставаліся без увагі таксама і прадстаўнікі старэйшага пакалення. Спачатку маладая сям'я павінна была наведацца ў госці да стала, што рыхтавала маці маладога, каб жонка пабачыла як трэба рыхтаваць ежу. А пасля, звычайна на наступны дзень, у якасці гасціннай гаспадыні выступала ўжо сама маладая, нібы адказваючы, чаму навучылася, што таксама не лыкам шытая.

Абавязковымі ўдзельнікамі абрадавых забаў былі людзі, перепранутые мядзьведзямі. З гэтай мэтай яны апраналі павыварочаныя кажухі ці нават сапраўдные мядзвежыя шкуры. Яны павінны былі быць увесь час ва ўсіх на ўвазе, таньчыць ды гуляць разам з усімі. Насамрэч гэта не такая лёгкая справа – паспрабуй ты ўвесь дзень актыуна бавіць час у цяжкім кажусе – вытрымаць такое маглі толькі самые дужыя ды моцныя, таму нездарма яны лічыліся самымі зайздроснымі жаніхамі ды лепшымі работнікамі.

Надвор'е напрыканцы сакавіка ў нашай мясцовасці асабліва цёплым не назавеш, паўсюль яшчэ даволі снегу, ды і мяцеліца не дзіва. Каб не зьмерзнуць на вуліцы, людзі распальвалі вогнішчы. Яны таксама былі сымбалямі сонца, святога агню, новага лета. Лічылася, што у гэтах вогнішчах згарае зіма. Ці не адтуль казкі пра снягурку, што растаяла ў святочным вогнішчы...

Месца для святочных абрадаў выбіралася адкрытае, светлае, чыстае, каб сонейка, нібы бласлаўляючы, свяціла на ўсіх ўдзельнікаў. У горадзе звычайна гэта была галоўная плошча, а ў вёсцы – поле ці луг, альбо вялікая паляна ў лесе. Часам будаваліся спецыяльные горы і гурбы са снегу. Наваколле ўпрыгожвалася стужкамі ды рознымі паганскімі сымбалямі.

У гарадах ды вялікіх вёсках на святы звычайна ладзілі кірмашы, не была выключэннем і камаедзіца. Асаблівым попытам карысталіся вырабы рамеснікаў, якія рабіліся ў зімовые, вольные ад працы ў полі, часы: посуд, сельскагаспадарчыя прылады, адзенне і абутак, і іншае.

Не забываліся нашыя продкі і пра тое, што з пачаткам вясны пачынаецца новы сельскагаспадарчы сезон. Неўзабаве іх чакала, каб не памерці з голаду наступнай зімой, цяжкая праца ў полі ад цямна да цямна. Яшчэ і з гэтае нагоды апошнія дзянькі вымушанага адпачынку народ святкаваў наславу, з такім размахам, каб нагуляцца перад доўгім працоўным летам.

Цэнтр славянскае культуры «Купала» запрашае на свята, якое са старажытных часоў святкуюць беларусы.

Традыцыйнае свята ва ўмовах Масквы не абавязвае гасцей прыбірацца ў кажухі – дастаткова сабрацца разам і адзначыць чаяваннем ...

У праграме святкавання:

– абрадавае дзейства ў стылі традыцый старажытных славян;

- выкананне традыцыйных песень і танцаў;

– арыгінальныя танцавальна-атлетычныя нумары «сілавога жанглявання».

– прэзентацыя кніг Рыгора Якутоўскага «Беларусь - гэта крута», «Гісторыя Беларусі: веліч, трагізм, унікальнасць», «Гісторыя ўсяе Вялікае, Белыя і Малыя Русі».

Пачатак а 15-й гадзіне.

– абмеркаванне мінулага і сучаснага Беларусі за шклянкай гарбаты…

Нядзеля 22 сакавіка – Камаедзіца – пачатак а 15 гадзіне.

Адрас: вуліца Авіяцыйная, дом 19, Клуб «Фенікс».

Праезд: метро «Шчукінская», першы вагон з цэнтра, з метро направа, любым трамваем у бок Сокала, другі прыпынак: "Дзіцячы камбінат". Дом 19 будзе насупраць прыпынку.

тэл. клуба 8-499-193-54-08

rajzemnoj@mail.ru

сайт: http://geraclica.ru

06.03.2015
версия для печати
<< Вернуться Назад
Архив - новости проекта
21.06.2017
17.05.2017
04.05.2017
01.04.2017
31.03.2017
02.01.2017
28.12.2016
15.12.2016
08.12.2016
21.11.2016
20.11.2016
10.11.2016
04.11.2016
28/09/2016
04.07.2016
12.06.2016
20.03.2016
15.03.2016
21.12.2015
25.11.2015
15.11.2015
14.11.2015
27.10.2015
14.10.2015
13.10.2015
18.09.2015
18.09.2015
05.09.2015
04.09.2015
20.08.2015
13.08.2015
12/08/2015
22.07.2015
26.05.2015
07.05.2015
04.05.5015
14.04.2015
20.03.2015
06.03.2015
03.03.2015
23.02.2015
25.01.2015
13.01.2015
13.12.2014
10.12.2014
09.12.2014
05.12.2014
02.11.2014
28.11.2014
23.09.2014
08.0902014
03.09.2014
02.09.2014
04/07/2014
24.06.2014
19.06.2014
15.06.2014
01.06.2014
27.05.2014
22.04.2014
10.04.2014
01.04.2014
18.03.2014
05.03.2014
15.02.2014
12.01.2014
12.01.2014
24.12.2013
20.12.2013
19.12.2013
16.12.2013
13.12.2013
05.12.2013
29.11.2013
16.11.2013
14.11.2013
13.11.2013
11.11.2013
01.11.2013
18.10.2013
12.10.2013
29/09/2013
15.09.2013
08.07.2013
01.07.2013
12.06.2013
05.06.2013
28.05.2013
26.05.2013
21.05.2013
29.04.2013
17.04.2013
02.04.2013
29.03.2013
23.03.2013
19.03.2013
19.03.2013
19.03.2013
14.03.2013
11.03.3013
18.02.2013
07.02.2013
30.01.2013
27.01.2013
17.01.2013
14.01.2012
13.01.2013
19.12.2012
11.12.2012
26.11.2012
14.11.2012
09.11.2012
30/10/2012
24.10.2012
24.10.2012
24.10.2012
23.10.2012
15.10.2012
01.10.2012
24.09.2012
24.09.2012
20.09.2012
12.09.2012
15082012
27.07.2012
10.07.2012
07.07.2012
01.07.2012
27.06.2012
26.04.2012
26.04.2012
13.04.2012
10.04.2012
21.03/2012
20.03.2012
11.03.2012
15.02.2012
09.02.2012
08.02.2012
30.01.2012
24.01.2012
18.01.2012
12.01.2012
12.12.2011
01.12.2011
02.11.2011
28.10.2011
05.10.2011
29.09.2011
21.09.2011
08.09.2011
05.09.2011
31.08.2011
31.08.2011
27.07.2011
18.06.2011
09.06.2011
07.06.2011
18.05.2011
28.04.2011
27.04.2011
19.04.2011
12.04.2011
10.04.2011
05.04.2011
04.04.2011
13.03.2011
11.03.2011
03.03.2011
17.02.2011
16.02.2011
20.12.2010
01.12.2010
26.11.2010
20.11.2010
19.11.2010
16.11.2010
12.11.10
11.11.2010
05.11.2010
01.11.2010
29.10.2010
25.10.2010
12.10.2010
17.09.2010
14.09.2010
14.09.2010
14.09.2010
03.09.2010
03.09.2010
24.08.2010
24.08.2010
23.08.2010
17.08.2010
26.07.2010
09.07.2010
19.06.2010
18.06.2010
10.06.2010
31.05.2010
11.05.2010
29.03.2010
29.03.2010
27.03.2010
19.03.2010
17.03.2010
02.03.2010
09.02.2010
29.01.2010
14.01.2010
23.11.2009
06.11.2009
02.10.2009
04.09.2009
02.09.2009
29.08.2009
27.08.2009
06.08.2009
03.08.2009
24.07.2009
06.07.2009
23.06.2009
05.06.2009
30.05.2009
28.05.09
28.05.2009
28.05.2009
14.05.2009
03.05.2009
24.04.2009
17.04.2009
17.04.2009
07.04.2009
03.04.2009
21.01.2009
26.12.2008
17.10.2008
14.10.2008
11.09.2008
09.09.2008
01.07.2008
23.06.2008
21.05.2008
18.04.2008
25.03.2008
18.02.2008
10.02.2008
26.12.2007
19.12.2007
13.12.2007
03.12.2007
14.11.2007
23.10.2007
15.10.2007
03.10.2007
27.09.2007
24.09.2007
13.09.2007
13.07.2007
07.05.2007
26.04.2007
09.04.2007
03.04.2007
24.02.2007
23.01.2007
19.01.2007
07.01.2007
10.12.2006
29.11.2006
01.10.2006
>> Весь архив
Rambler's Top100